Wyszukiwarka ogłoszeń towarzyskich Szukaj Divy .pl
Powered by SzukajDivy.pl

Miłość zakazana - zdrada, prostytucja i homoseksualizm w literaturze

Już wieki temu zakazaną miłość uznano za burzliwą i skomplikowaną, ale jednak świętą namiętność, która miała własną hierarchię i stopnie intensywności. Dzięki podejściu romantyków do miłości ukształtował się model miłości romantycznej - nieokiełznanego uczucia, które jest jedyną siłą trzymającą przy życiu, które rodzi się w tajemniczy sposób między przeznaczonymi sobie ludźmi, niezależnie od społecznych stanów i innych barier.Zakazana miłość to uczucie, które wymaga poświęceń, wystąpienia przeciwko konwenansom i poglądom zbiorowości. Miłość naruszająca tabu prowadzi do społecznego ostracyzmu - społeczeństwo okrutnie wyklucza ze wspólnoty i potępia amoralność ludzi, która naruszają ustalony święty porządek i społeczne normy. Wrażliwość, kierowanie się instynktem i emocjami, nie zwracanie uwagi na społeczne normy, doprowadziły wielu zakochanych do poznania na własnej skórze groźnych praw społeczeństwa. Dlatego kochankowie, którym zewnętrzne przyczyny nie pozwoliły na połączenie się ze sobą, często woleli zrezygnować z uczuć lub wybrać śmierć, umrzeć w imię miłości.Miłość ograniczona społeczną konwencją i kochankowie potępieni moralnie to częsty motyw w sztuce wszystkich epok. Jedynym, co dzieli od siebie utwory jest różnica epokowa, która ma wielki wpływ na sposób ukazania miłości zakazanej. Zmienne tło dziejowe, zmienne społeczeństwo i jego poglądy, konwenanse i zasady, które zależne są od nakazów czasów i kultury - oto kanwa na której autorzy przedstawiali uniwersalne dzieje zakazanej miłości.Omówię problem zakazanej miłości analizując przykłady literackie, muzyczne i filmowe.

O miłości dwojga ludzi bardzo rzadko mówiło się w średniowieczu. Utwory z tamtych czasów mówią, że sztuką jest ją odrzucić a przyjęcie jej świadczy o słabości. Najczęściej opowiadano wtedy o rycerzach, którzy musieli posiadać damy swego serca, które padały martwe na wieść o ich śmierci i były tylko jednym z elementów ich legendy i życia. Jedyną w swoim rodzaju, różną od innych opowieścią o miłości z tamtych czasów jest legenda o Tristanie i Izoldzie.Legenda powstała wśród plemion celtyckich na terenach północnej Francji. Jest to średniowieczny romans rycerski. Nie jest to jednak moralitet. To obraz miłości sprzecznej z całym średniowiecznym kodeksem rycerskim i panującą wówczas moralnością.Tristan to znakomity rycerz. Godna podziwu jest także jego postawa moralna - wyrzekał się kłamstwa, był niechętny do zdrady, poświęcał się dla władcy, honor stanowił dla niego najwyższą wartość. Co więcej - Tristan do tego stopnia oddał się królowi Markowi, który był także jego wujem, że wyrzekł się swojej ojczyzny, by służyć ojczyźnie stryja. Jednak miłość, która go spotyka okazuje się być siłą fatalną, przeznaczeniem, przed którym nie można uciec. Rodzi się ona po wypiciu magicznego napoju i spada jak grom z jasnego nieba. To uczucie wbrew wszystkiemu, wbrew prawu wasala wobec swojego króla, wbrew prawu wierności małżeńskiej. Kochankowie kpią sobie z obyczajów, ze zdrady męża i króla.Dla Tristana jest to uczucie ciężkie i hańbiące. Pogwałca przez nie wszelkie reguły i obowiązki, łamie przysięgi składane swemu królowi - a zarazem wujowi i przyjacielowi. Rozmyśla: „Ty, miły wuju, który pokochałeś mnie sierotę, (...) któryś mnie opłakiwał tkliwie, gdy ramiona twoje niosły mnie do barki bez żagla i wioseł, ty, miły wuju, czemuż od pierwszego dnia nie wygnałeś precz zbłąkanego dziecka przybyłego, aby cię zdradzić? Ha, cóżem pomyślał? Izolda jest twoją żoną, a ja twym lennikiem. Izolda jest twoją żoną, a ja twoim synem. Izolda jest twoją żoną i nie może mnie kochać”. Jednak rycerska powinność i honor są zniszczone przez fatum, miłość zmusza do wyrzeczenia się honoru i do zdrady.Miłość Izoldy do Tristana jest silna, pełna i duchowo i fizycznie. Jest to obraz niezwykle rzadki w ówczesnej literaturze europejskiej. Kobieta to nie niemy przedmiot uwielbienia ale osoba cierpiąca, mówiąca, żyjąca i działająca na równi z mężczyzną. To ona zdradza męża bez wahań i bez skrupułów. Robi to bardzo chytrze, wymyśla zręczne fortele i podstępy, sprytnie unika podejrzeń. Nie ma żadnych wątpliwości ani wyrzutów sumienia, jak Tristan. Gdy poddaje się próbie zdrady przez rozpalone żelazo i wychodzi z niej bez szwanku, tym bardziej wierzy w swoją niewinność.Król Marek do końca nie chce wierzyć w podszepty donosicieli, że dwie najbardziej kochane przez niego istoty dopuściły się zdrady. Zdradzony i poniżony współczuje zakochanym, nie zabija ich śpiących w lesie. O jego poniżeniu, poczuciu zdrady, legenda nie mówi wprost. Majestat władcy nie pozwala królowi ujawniać skrytych uczuć. Jednak nie ma w jego postaci ani cienia śmieszności zdradzanego męża.Legenda mówi, że nieszczęśliwa miłość - nieposkromiona, bezgraniczna, nieuchronnie prowadzi do katastrofy. Uczucie niemożliwe do spełnienia staje się przekleństwem, fatum, które ciąży nad życiem.W średniowieczu zespolenie kochanków było możliwe zazwyczaj dopiero po ich śmierci, tutaj mówi o tym głóg, który wyrasta z grobu Tristana i pnie się ponad kaplicę, zanurzając się w grobie Izoldy.

Miłość zakazana to temat często przedstawiany za pomocą muzyki. W XIX wieku włoski kompozytor romantyczny, Giuseppe Verdi stworzył operę "La Traviata" opartą na słynnej powieści tamtych czasów, "Damie kameliowej" Aleksandra Dumasa. Powieść, a tym samym opera, oparte zostały na autentycznej historii miłości kurtyzany i pisarza. Akcja opery rozgrywa się w XIX-wiecznym Paryżu. W trzech aktach przedstawiona zostaje historia dwojga ludzi, których uczucie przekraczało normy, konwencje, konwenanse, zasady moralne i społeczne ograniczenia epoki.Słynna paryska kurtyzana Violetta postanawia zerwać ze swoją przeszłością i rozpocząć nowe życie u boku pisarza, Alfreda. Na wspólnym szczęściu tej dwójki staje ojciec Alfreda, który w obawie przed skandalem i przed kompromitacją całej swojej rodziny, a zwłaszcza córki, która wkrótce ma wyjść za mąż, za wszelką cenę pragnie doprowadzić do zerwania związku. Gdyby prawda o związku Alfreda z kurtyzaną dotarła do narzeczonego jego siostry, zaręczyny zostałyby zerwane. Ojciec Alfreda nie chce wywoływać sensacji i skandalu, chce zachować wszystkie pozory normalności. Odwołuje się do sumienia kobiety, prosi ją o zerwanie kontaktu z synem dla jego własnego dobra. Pod wpływem jego próśb kobieta rezygnuje z miłości dla dobra ukochanego, ten postanawia ją upokorzyć, rzucając jej publicznie pod nogi pieniądze i dziękując w ten sposób za szczęśliwe dni. Gdy prawda wychodzi na jaw, Violetta umiera.Przed wystawieniem opery Verdi długo wahał się, czy jej temat nie zrazi publiczności. Dlatego postanowił złagodzić oryginalną wersję historii i nadal swojemu dziełu tytuł "traviata", co z języka włoskiego oznacza "obłąkana". Mimo to opera okazała się skandalem, ówczesne społeczeństwo nie przywykło do oglądania kurtyzan na scenach operowych.Libretto operowe pokazuje, że obnażenie intymności w sposób szczególnie dotkliwy dotyczy kobiet. Violetta zostaje potępiona moralnie i odrzucona - zostaje upokorzona i potraktowana przez ukochanego mężczyznę jako kobieta grzeszna i występna, ze względu na jej przeszłość zabroniony jest został kontakt z ukochanym. Natomiast Alfreda nie dosięga żadna społeczna krytyka, broni go przed nią własny ojciec. Towarzyskie zasady, społeczny ustrój - oto winowajcy, którzy stają na przeszkodzie miłości. W operze Verdiego zakochani poznają prawdziwą twarz społecznego świata i odkrywają jego moralną pustkę. W skażonym, mieszczańskim społeczeństwie nie ma miejsca na szczere uczucie i szczęście. Ludzie więzi oblepione są brudem, a miłość przynosi wielkie rozczarowanie - zostaje poniżona, sprowadzona do poziomu otoczenia.Utwór muzyczny jest bardzo nastrojowy, uczucia bohaterów są wyraźnie podkreślone,wielki nacisk położony został na wyrażenie uczuć, na emocje którymi kierują się ludzie zakochani. Dziś "Traviata" uważana jest za najdoskonalsze dzieło włoskiego kompozytora.

Motyw miłości zakazanej często bywa przedstawiany także przez twórców filmowych.Agnieszka Holland w filmie pt. "Całkowite zaćmienie" przedstawia historię homoseksualnej miłości dwóch wielkich, XIX-wiecznych francuskich poetów - Paula Verlaine'a i Arthura Rimbauda. Verlaine i Rimbaud to poeci zaliczani do grona artystów przeklętych, niedocenianych przez współczesnych. Ich bunt przeciwko społeczeństwu, przeciwko życiu mieszczucha wyrażał się w obcesowym demonstrowaniu pogardy dla społecznych norm.Film ukazuje niezwykły związek dwojga ludzi bardzo nieszczęśliwych i okrutnych, owładniętych miłością i niszczących się wzajemnie. Tłem ich skomplikowanej relacji jest modernistyczne poszukiwanie intensywności przeżyć. Verlaine wprowadza siedemnastoletniego Rimbaud w środowisko artystyczne Paryża. Zafascynowany talentem młodego poety daje mu się owładnąć, pozwala mu decydować o swoim losie, pozwala mu dyktować warunki, zarówno poetyckie jak i dotyczące współżycia.Relacja między tymi dwojga ludźmi jest brutalna, desperacja i niszczycielska. Dla starszego o dziesięć lat Verlaine'a jest ona źródłem dramatycznych wydarzeń i upokorzeń. To przez swojego młodszego przyjaciela rozwodzi się z żoną, traci mieszkanie, rodzinę, wyrusza na włóczęgę, a potem po zranieniu przyjaciela w ataku pijackiego szału i w wyniku oskarżenia o czynny homoseksualizm, wówczas nazywany sodomią, trafia do więzienia. Hans Mayer pisze, że "Współcześni nie mieli wątpliwości co do charakteru tego związku. Już od listopada 1871 roku ukazywały się w prasie aluzyjne notatki, jako że Verlaine był znanym pisarzem. Pod koniec roku obaj poeci zostali z hukiem wykluczeni ze spotkań innych literatów." Mimo to wspomnienie ekstatycznej miłości do genialnego młokosa prześladuje Verlaine'a do końca życia.W filmie pojawia się pytanie, które góruje nad rozważaniami o tej erotycznej przyjaźni, brzmi ono: poezja czy ciało? Czy relacja między tymi dwojga opierała się tylko na literaturze, czy było to fizyczne nieporozumienie? Okazuje się, że zakazana miłość była przygodą jednocześnie duchową i poetycką, wywarła wielki wpływ na twórczość dwojga poetów i na ich życie, wzmocniła ich wizerunek skandalistów. Wzajemna fascynacja była także sposobem na ukojenie cierpienia związanego ze społecznym potępieniem. Poeci stłamszeni przez społeczeństwo wyrażali swój bunt miłosną prowokacją

Miłość prowadząca do zdrady męża i króla, miłość homoseksualna, miłość do kurtyzany - oto występne uczucia, które nie mieściły się w ówczesnych normach etycznych, w obyczajowych zasadach i konwenansach.Już literatura średniowieczna zaznaczyła, że zakazana miłość nieuchronnie prowadzi do katastrofy.Uczucie łączące Tristana i Izoldę zostaje wytłumaczone działaniem magicznego eliksiru bo tylko takie wytłumaczenie przekroczenia moralnych granic mogło przekonać ówczesnego odbiorcę.Przed społecznym napiętnowaniem nie zdołali jednak uciec Alfred i Violetta z "La Traviaty" Verdiego. Miłość, która zrodziła się między pisarzem a kurtyzaną, choć przedstawiona w złagodzonej formie, okazała się skandalem, ówczesne XIX-wieczne społeczeństwo nie przywykło do oglądania kurtyzan na scenach operowych.Jedną z najbardziej piętnowanych form miłości zakazanej, która łamie powszechnie przyjęte w kulturze reguły współżycia międzyludzkiego jest homoerotyzm. Homoseksualizm, który prowadzi do skandalu i społecznego potępienia jest tematem filmu Agnieszki Holland. Uczucie łączące dwoje francuskich poetów było wyrazem buntu przeciwko społeczeństwu, przeciwko życiu mieszczucha, było obcesowym demonstrowaniem pogardy dla społecznych norm.Miłość zakazana wzbudza kontrowersje, pokazuje inną niż powszechnie przyjęta moralność. Wbrew wszystkim moralnym konwenansom, nakazom społecznym, etycznym i obyczajności, występna miłość pociąga swoją atrakcyjnością, intryguje. We wszystkich przedstawionych przeze mnie utworach tym, co nie pozwoliło kochankom na zrealizowanie podstawowych pragnień i uczuć była rzeczywistość historyczna.Widać także wyraźnie, że sposób ukazywania miłości zakazanej ulegał ewolucji w zależności od panujących w danym kraju i epoce stosunków społecznych, rygorów religijnych i moralnych, upodobań odbiorców i swobód obyczajowych. We wszystkich okresach historii sztuki pojawiały się utwory, które zdobywały rozgłos nowym podejściem do tego tematu, a dziś stanowią świadectwo obyczajów swoich czasów.

Dodaj komentarz:

Twój pseudonim
Treść
Jak miał na imię Adam Mickiewicz?
▲ Na górę