Wyszukiwarka ogłoszeń towarzyskich Szukaj Divy .pl
Powered by SzukajDivy.pl

Miłość tabu - kazirodztwo i pedofilia w literaturze

Powszechnie wiadomo, że zakazana miłość to taka, która narusza niejedno tabu, nie mieści się w panujących normach etycznych, jest niezgodna z towarzyskimi zasadami, społecznym ustrojem, zwalczana jest przez wrogą rzeczywistość społeczną. Często bywa tak, że rzeczywistość historyczna, panujące konwenanse, moralne i społeczne ograniczenia nie pozwalają kochankom na realizowanie podstawowych pragnień i uczuć. W sztuce zakazany związek dwojga ludzi obrazuje zmiany dziejów, zmiany mentalności, społeczeństw, zmiany ludzkich postaw, na lepsze lub gorsze, zgodnie z zamysłem autora i duchem czasów. Do dziś niektórych przeobrażeń miłości nie jesteśmy w stanie zrozumieć w pełni. To, co jest akceptowane obecnie, byłoby skandalem w poprzednich epokach. To, co nazywano przejawem miłości przed sześciuset laty, dziś nazwane byłoby cudacznym wybrykiem. O dwojgu ludzi połączonych nietolerowanym przez społeczeństwo uczuciem mówią dzieła literackie, muzyczne i filmowe. Motyw miłości zakazanej pełni wiele funkcji i różne są sposoby jego kreowania. Jednak za każdym razem to głównie zewnętrzne przyczyny uniemożliwiają szczęście zakochanym - raz jest to pochodzenie, innym razem bariery ustanowione przez społeczeństwo i towarzyskie zasady lub wola rodziny.Postaram się przedstawić przeobrażenia i różne sposoby postrzegania zakazanej miłości w dziełach literackich, muzycznych i filmowych.

Legenda o Stanisławie i Annie Oświecimach powstała w XVII wieku. Mówiła o nieszczęśliwej miłości brata do siostry, więc miłości kazirodczej, która ponoć zrodziła się między dwojgiem ludzi w czasach, gdy małżeństwa były zakazane do ósmego stopnia pokrewieństwa.Legenda głosi, że Stanisław, wychowany z dala od rodzinnego domu, zobaczył po raz pierwszy swoją siostrę Annę, gdy była dorastającą panną. Złączyła ich miłość, ale zdając sobie sprawę z grzesznego uczucia, walczyli z nim, lecz nadaremnie. Stanisław udał się do Rzymu, by tam po długich błaganiach nakłonić papieża do udzielenie błogosłwieństwa na związek z siostrą. Jednak gdy powrócił do domu, zastał siostrę martwą. Niedługo po smierci Anny umiera Stanisław. Zwłoki zakochanych, których połaczyła dopiero śmierć, znajdują się w kapliczce w Krośnie.Ta polska legenda o kazirodczej miłości, jakby polska trawestacja Romea i Julii i powstały pod jej wpływem obraz Stanisława Bergmanna stały się dla Mieczysława Karłowicza inspiracją do stworzenia w 1907 roku poematu symfonicznego, który nosi tytuł: "Stanisław i Anna Oświecimowie".Utwór muzyczny cechuje głęboko emocjonalna muzyka, dramaturgia i tragizm. Muzyka doskonale ilustruje uczucia tytułowych bohaterów, nie przedstawia jednak wątków fabularnych, które odpowiadałyby konkretnym epizodom legendy. Cała symfonia jest pewnego rodzaju hołdem złożonym zakazanym kochankom, jest wyrazem uczuć kompozytora, który został głęboko poruszony tragizmem ich historii. Muzyka jest dynamiczna a instrumentacja bardzo bogata i rozbudowana, doskonale obrazuje złowieszczość losu. Pojawiające się w utworze wątki, które wydają się obrazować gwałtowność Stanisława i liryzm Anny pod koniec łączą się w jeden, wspólny, posępny marsz żałobny.Utwór jest szczytowym osiągnięciem polskiej symfonii tamtego okresu.

Nieco później, w roku 1912 spod pióra Tomasza Manna wyszła nowela zatytułowana "Śmierć w Wenecji". W utworze poruszony został wątek homoseksualnej, platonicznej miłości starzejącego się literata do ujrzanego na plaży młodego chłopca.Nowela Manna to utwór o starzeniu się, samotności i fascynacji erotycznej. Jest historią przemian i przełomów psychicznych człowieka zakochanego w młodym, polskim chłopcu, Tadziu. Starzejący się literat Aschenbach wielbi chłopca miłością platoniczną, porównuje jego piękno do antycznych rzeźb, do mitycznego Hermesa, Apolla. Chłopiec widziany na weneckiej plaży nie jest istotą z krwi i kości, ale postacią bezcielesną, odblaskiem samej idei piękna.Na początku postać chłopca przedstawiana jest przez starca wyłącznie w blasku słońca, jednak wraz z rozwojem zakazanego uczucia wyobrażenia związane z postacią Tadzia stają się coraz bardziej niepokojące i mroczne. Później chłopiec widziany jest głównie nocą, jego oczy i włosy ciemnieją, oświetla je tylko "księżycowe światło lamp". Narastająca namiętność staje się coraz mniej zależna od świadomości Aschenbacha, wymyka się spod jego racjonalnej kontroli. Wówczas miłość do chłopca skojarzona zostaje z gwałtem, zazdrością, śmiercią. Chłopiec, który z początku jest dla starca obiektem reprezentującym mitologiczne piękno i siłę, staje się postacią boską - we śnie nawiedza Aschenbacha jako Dionizos. Według niektórych interpretacji Tadzio jest przewodnikiem Asenbacha po labiryntach Wenecji i jego własnej psychiki, jest postacią, która prowadzi jego duszę w zaświaty. Homoseksualizm przedstawiony tutaj został jako wstydliwe, wyklęte przez zbiorowość uczucie, jako szczególna, patologiczna choroba, która nie tylko narusza zakazy kulturowe, ale także jest siłą wyniszczającą człowieka. Rozpacz wywołana niemożnością zaspokojenia uczuć zmusza Aschenbacha do ucieczki z Wenecji, a potem pośrednio doprowadza do jego śmierci.Homoerotyzm, który narusza zakazy kulturowe, jest początkiem procesu fizycznej, moralnej i społecznej degradacji bohatera. Na początku bohater uświadamia sobie i stopniowo zaczyna akceptować własny stan, a potem całkowicie oddaje się swoim ekstatycznym stanom i orgiastycznym wizjom.Namiętność ta nie może być jednak odczytywana tylko i wyłącznie w sensie dosłownym - posiada ona wiele planów, wiele mitologicznych symboli, dlatego różne są sposoby jej odczytania. Mimo to nowela Manna odczytywana bywa jako tekst autobiograficzny lub krypto-autobiograficzny, czyli jako autobiografia ukryta, niejawna, jako zastępcze przeżycie i spełnienie homoseksualnych pragnień autora.

Gdy u schyłku XVI wieku spod pióra Szekspira wyszedł dramat pt. „Romeo i Julia”, historia ta nie była czymś całkiem nowym, pojawiła się już w literaturze w czasach starożytnych. Niegdyś znanych było wiele opowieści o kochankach, których miłość nie ma szans na spełnienie i dlatego niezrozumiani, odtrąceni, przez zwykłe nieporozumienie, odchodzą samowolnie z nie mającego dla nich miejsca, okrutnego świata. Historię Romea i Julii zna każdy. Jest czysta, młodzieńcza, pełna napięcia i wyznań, którymi ujęła całą ówczesną scenę angielską. Od tamtej pory uczucie dwojga „ kochanków wszech czasów” stało się symbolem wiecznej walki dobra ze złem, walki nienawiści z miłością. Najlepsza historia miłosna, jaką kiedykolwiek napisano stała się kanwą powstałego w roku 1996 filmu Baza Luhrmanna pt. "Romeo i Julia".Film jest współczesną wariacją dramatu Szekspira. Weroną jest tutaj fikcyjne miasteczko o nazwie Verona Beach na Florydzie, akcja dzieje się u schyłku XX wieku, a początek opowieści rozpoczyna się na stacji benzynowej na której dochodzi do strzelaniny między dwoma zwalczającymi się gangami. Mimo różnic w miejscu i czasie akcji, w filmie zachowany zostaje XVI-wieczny, szekspirowski język, co jest wielkim atutem tej ekranizacji.Jak w dramacie Szekspira, Romeo i Julia są młodzi, ich miłość wydaje się niedoskonałym, zaledwie tlącym się, niewinnym uczuciem. Na początku nie wiedzą, że wywodzą się ze skłóconych, rywalizujących ze sobą od lat gangów. Z czasem widzimy jak uczucie ich staje się gorące, zuchwałe, gotowe stawić czoło wszystkiemu co stanie na jego drodze. Nagła miłość młodzieńca Montecchi do córki wroga okazuje się być silniejsza niż rodzinne spory. Romeo nie zwraca uwagi na konsekwencje, ukrywa pannę Capuletti przed rodzicami i niemal całym otoczeniem. Jest jednak gotów zmierzyć się z zapiekłą pogardą rodziny. To porywcze uczucie nadwyręża ich honor – sprawia, że Romeo nie chce walczyć z krewnym żony, sprawia, że Julia wybacza ukochanemu zabójstwo krewnego, a by móc połączyć się z mężem używa kłamstw i podstępów. Ale jest także bodźcem do wielkich przemian – Montecchi dojrzewa, uczy się pokory i spokoju.Podobnie jak w renesansowej historii, także ta para gotowa jest do wielu poświęceń i cierpień: przezwyciężają wszelkie przeciwności, wyrzekają się własnych rodzin, ukrywają przed całym światem ślub, są gotowi na dożywotnie wygnanie. Gdy Romeo zostaje wygnany z miasta, Julia jest wierna i niezłomna. Wypija eliksir imitujący śmierć, dzięki któremu ma uciec z Romeem. Wszystko jednak dzieje się na opak - list, który miał poinformować Romea, że to tylko eliksir, nie dociera, Romeo myśląc, że Julia nie żyje, zabija siebie samego. Gdy Julia zbudzi się ze snu i zobaczy zmarłego pragnie wypić jego truciznę, której jednak dla niej zabrakło. Strzela więc sobie w głowę z pistoletu. Śmierć okazała się być jedynym sprzymierzeńcem w drodze do szczęścia.Tragedia ta pokazuje jak wielka jest siła przypadku. Wszystko w filmie dzieje się przez zbieg okoliczności. Przez przypadek Romeo poznaje Julię, przez przypadek właśnie ją, córkę znienawidzonego rodu, i przez zwykły przypadek zabijają każdy siebie, myśląc, że drugie nie żyje. Te tajemnicze i zawikłane zrządzenia losu czynią z tego uczucia tragedię. Śmierć tych dwojga była ostatnim i najpełniejszym w kulturze światowej wyznaniem miłości, była odpowiedzią na niesprawiedliwość losu. Piękne i idealne uczucie pozwoliło tym dwojgu stać się archetypem miłości, postaciami należącymi już do światowej mitologii. Nie bez przyczyny mówi się o nich po dziś dzień „kochankowie wszech czasów”.Jednak, jak zauważył Przemysław Mroczkowski: tym, co „najbardziej dodaje wagi i powagi uczuciu tych dwojga, co wynosi je poza sferę chwilowych uniesień, czy pięknych słów, to rzucenie pomostu ponad skłóconymi środowiskami. Rodzi się przecież miłość w szerokim społecznym, sensie, ogniwo mogące ludzi łączyć bez względu na ich „podłoże”, powstaje więc pomost uniwersalny. (..) Uwagi, które Szekspir wkłada w usta Julii o osobistej wartości Romea bez względu na jego nazwisko mogłyby się znaleźć w antologii ogólnoludzkiego porozumienia..” W filmie Luhrmanna można to dostrzec bardzo wyraźnie – skłócone środowiska, przemiany cywilizacyjne, zdobycze technologii są doskonałym tłem do zobrazowania zwycięstwa uczuć. Miłość okazuje się być jedynym ratunkiem w świecie, który prowadzi do wyobcowania, w świecie pełnym alienacji i więzi, które mają charakter rzeczowy.

Niespełnioną miłość Anny i Stanisław, platoniczne uczucie Aspenbacha do Tadzia, filmową adaptację historii o uczuciu Romea i Julii - wymieni niemal każdy zapytany o bohaterów, których połączyła zakazana miłość. Wszystkie przedstawione przeze mnie utwory prezentują podobny model miłości. Jest to uczucie, które wymaga poświęceń, odrzucenia konwenansów i poglądów zbiorowości. Każda z tych historii posiada dramatyczną wymowę - zewnętrzne przyczyny uniemożliwiają szczęście zakochanym. Raz jest to pochodzenie, innym razem moralne i obyczajowe bariery ustanowione przez społeczeństwo i towarzyskie zasady lub wola rodziny. Według tych surowych zasad wszyscy przedstawieni przeze mnie bohaterowie nie powinni w ogóle na siebie spojrzeć. Jednak miłość, która borykała się z ziemskimi przeszkodami łączyła na wieki po śmierci.Różne są sposoby kreacji miłości zakazanej - kazirodcza, homoseksualna, miłość wbrew rodzicom. Każda z nich narusza tabu, nie mieści się w panujących normach etycznych, jest niezgodna z towarzyskimi zasadami, społecznym ustrojem, zwalczana jest przez wrogą rzeczywistość społecznąWielki wpływ na postrzeganie miłości zakazanej ma różnica epokowa. Każda z epok wprowadziła inny schemat, inne wzorce, miłość zmieniała swoje oblicza zgodnie z duchem czasów. To, co jest akceptowane dziś, byłoby skandalem w poprzednich epokach. To, co nazywano przejawem miłości przed sześciuset laty, dziś nazwane byłoby głupstwem i cudacznym wybrykiem. Dlatego też, i z jeszcze mnóstwa innych powodów nie istnieje jednoznaczna wizja tego uczucia.

Dodaj komentarz:

Twój pseudonim
Treść
Jak miał na imię Adam Mickiewicz?
▲ Na górę